Net terug uit China werd ik op een ochtend helemaal blij wakker, omdat ik stemrecht heb. Ik mag kiezen en een heel klein beetje invloed uitoefenen op wat er boven mij gebeurt en wat mijn leven in grote mate beïnvloedt.

Kiezen is voor mij heel belangrijk. Vaak realiseren we ons niet dat we kunnen kiezen en laten we derden onze keuze bepalen. Dit hoor je terug in uitspraken als 'ik had geen keuze'. Ik vermoed dat men de verantwoordelijkheid die de keuze met zich meebrengt niet wil dragen. Deze vrijheid om te kiezen is zeker ook van kracht als ons iets vervelends overkomt, zoals ontslag, ziekte of scheiding. Bij de pakken neerzitten is zeker niet de enige optie. Een blijvend trauma hoeft een dergelijke gebeurtenis niet te worden. 'Kiezen' is een onontvreemdbaar geboorterecht.

Kijk je vanuit het perspectief van de vijf elementen-theorie, dan volgt het thema 'kiezen' logisch op het thema 'toelaten' van vorig jaar. Als ik toelaat, dan valt er ook iets te kiezen. Zo gun ik mezelf de vrij­heid om te zijn op mijn wijze. 'Toelaten' heeft te maken met het element water. Het element water is yin, passief, ontvangend. Je laat elke situatie, elke ge­dachte, elk gevoel door je heen stromen. Je klampt je nergens aan vast. Je stroomt mee. Dit is wat je doet tijdens meditatie als je gewaar bent van wat is.

Met 'kiezen' kom je in het element hout. Je bepaalt welke van alle ideeën, gedachten, gevoelens voor jou waar zijn en wat op grond hiervan jouw (levens)doel is. Dit doel geeft richting aan alle ande­re beslissingen. Het archetype van de 'krijger' past hierbij. De krijger die onversaagd op zijn doel afgaat. Hij kan dit als hij gevoed blijft door het water. Als hij tijd neemt voor stilte en reflectie. Een echte krijger leeft volgens het wu wei-principe, 'handelen door niet te handelen'. Hij weet op welk moment hij welke actie moet zetten waardoor hij moeiteloos zijn doel bereikt. Kwaliteiten van een krijger kun je in taiji ontwikkelen.

De krijger is voor onze samenleving heel belangrijk. De roep om een krachtig leider is groot. Deze roep, zo blijkt uit de geschiedenis, kan heel gevaarlijk zijn, als er een volk is dat niet zijn eigen keuzes maakt en hier verantwoordelijkheid voor neemt. Hoe veel bedrijven verbergen zich achter kwaliteitspredicaten, zodat ze niet aangesproken kunnen worden.

Elke dag heel bewust een aantal keuzes maken kan helpen om je weer te verbinden met wat jou drijft en wat jij gestalte wil geven in deze maatschappij.

Ik heb zin om op te wieken en naar de onbekende verte te vliegen. In mijn hart draag ik alles mee wat me rijker heeft gemaakt; zowel mijn vreugde als mijn verdriet. De verte biedt me de mogelijkheid om alles wat in me is en nog onontdekt aan het licht te brengen.

Dit verlangen leeft in ieder van ons. Vaak noemen we het dat we meer onszelf willen zijn of dat we dichter bij onze essentie willen komen. Tijdens mijn lessen zie ik steeds weer dat we niet dichter bij onszelf komen door actie te ondernemen, maar simpelweg door 'toestaan' dat het nieuwe zich in ons ontvouwt. Uit angst houden we vaak verandering tegen. In de lessen zie je dat in verkramping van de spieren, met name de kuiten, terug. Alles wat wordt gevraagd is toelaten van beweging. We weten dan alleen niet waar we terecht komen. De verte is onbekend en de keuze is aan ons om die met angst of met vertrouwen tegemoet te treden. Kiezen we voor de houding van vertrouwen, dan kunnen we 'toelaten'en kan het nieuwe zich ontvouwen.

Als taiji- en qigongdocente krijg ik heel vaak de vraag: 'Wat is taiji en wat is qigong?' Mijn antwoord was tot op heden: 'Het zijn allebei bewegingskunsten die energie geven en die stress verminde­ren.' Bekijk ik mijn antwoord nader, dan zeg ik niet meer dan dat het bewegingskunsten zijn. De toevoegingen 'energie geven' en 'stress verminderen' spelen in op een behoefte die ik bij de vrager verwacht.

Ik ben zelf met taiji begonnen, omdat ik moest sporten na een blessure aan mijn onderrug. Ik had over taiji gelezen, dat het zo­wel goed voor je lichaam als voor je geest zou zijn. Aan regulier sporten had ik een hekel en taiji wilde ik dan wel eens proberen. Ik ben niet de enige die vanuit een gebrek op zoek gaat naar dat wat het kan opheffen. Lees ik de inschrijfformulieren van mijn deelnemers door, dan zie ik hetzelfde bij velen terug. Ook de reclame speelt op ons verlangen iets te hebben wat ons ontbreekt voortdurend in. Objectief gezien kun je zeggen dat we in het verle­den zo hebben geleefd, dat het ons niet op alle vlakken van ons leven geluk heeft gebracht. Naar de toekomst toe willen we dat anders: stress verminderen en energie tot onze beschikking hebben. Het zegt echter niets over het heden. Wat is taiji en qigong, als je verleden en toekomst eraf haalt en kijkt in het actuele moment? Ik heb me deze vraag telkens opnieuw gesteld. De betekenis van taiji en qigong openbaart zich op het moment dat ik dagelijks met toewijding deze bewegingskunsten beoefen.

In het begin, toen ik zelf nog geen les gaf, oefende ik heel soms thuis, omdat ik anders achter zou raken op de groep. Zo probeer­de ik aan mijn angst om er niet bij te horen te ontkomen. Deze motivatie was duidelijk onvoldoende om het oefenen tot een dagelijkse gewoonte te maken.

Later, na een zwaar ongeluk, trainde ik om mijn lichamelijke klachten te verminderen. Simpel gezien moest ik nu wel thuis oefenen, omdat ik merkte dat daardoor mijn klachten afna­men. Toch ging het niet van harte. Ik bleef ambivalent: het deed me weliswaar goed, maar ergens afhankelijk van zijn voelde zeer onprettig. Ik zie ditzelfde vaak bij deelnemers terug: een tijd oefent men braaf om dan de kont tegen de krib te gooien en soms zelfs met qigong te stoppen om het later toch weer op te pakken. Ook van fysiotherapeuten hoor ik dat patiënten vaak weinig thuis oefenen.

Daarna kwam de fase dat ik oefende, omdat ik les gaf en ik het gevoel had vooruitgang te moeten boeken. Dit hielp me beter om tot dagelijkse beoefening te komen. Mijn ambivalentie werd veel minder. Het lesgeven geeft mij bijzonder veel voldoening. Bovendien steun ik hiermee mijn deelnemers om tot meer welzijn in hun leven te komen. Het trainen deed ik daarmee niet meer uitsluitend voor mezelf. Ik dien hiermee een groter geheel.

Momenteel ben ik iedere ochtend blij dat ik weer een dag heb gekregen waarop ik zelf buiten mag trainen en 's avonds mijn dag ermee besluiten. Het trainen geeft me nu vreugde en kracht, ondanks dat het oefenen fysiek of mentaal nog wel eens pijnlijk of zwaar is. Ik zie het niet meer als een moeten, maar als een geschenk dat ik dagelijks mag ontvangen. Wat weggevallen is, is dat ik een doel moet bereiken, zoals bijvoorbeeld het gezond worden. Ik hoef mezelf niet meer te bewijzen. Ik mag gewoon zijn in het oefenen. Zo raak ik gevuld met energie en kan ik mijn deelnemers in mijn overvloed laten delen.

Het gewoon zijn in het oefenen is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Enerzijds is het nodig om de intentie te behouden de oefe­ning steeds beter uit te voeren. Dit kan echter leiden tot zelfkri­tiek, die verlammend en verkrampend werkt en al mijn plezier vergalt. Voor mezelf formuleer ik het dan ook niet meer als het steeds beter willen uitvoeren van de oefening. Mijn intentie is te groeien in de oefening. Groei gebeurt vanzelf als je kijkt in de na­tuur. Anderzijds is het nodig om me over te geven aan de oefe­ning, zodat de beweging zich licht en moeiteloos in mij voltrekt. Echter, dit kan leiden tot een te grote ontspanning waardoor ik mijn alertheid verlies en ik de speelbal word van mijn omgeving. Het gewoon zijn vraagt dus een voortdurend balanceren tussen groei en ontspanning.

Wanneer het mij lukt om gewoon te zijn in de oefening, dan verandert mijn beleving van tijd. Zoals we allemaal onnoemelijk vaak ervaren hebben: zodra we iets leuk vinden lijkt de tijd stil te staan. Hetzelfde gebeurt als je toegewijd oefent. Er is dan geen sprake meer van op welk ontwikkelingsniveau je bent. Je bént en alle niveaus van beoefening zijn in jou werkzaam.

De vraag 'Wat is taiji of qigong?' kan ik niet anders beantwoorden dan 'het doen van oefeningen'. In het dagelijks leven zie ik een enorme doorwerking van dit principe. Steeds meer kan ik het leven laten zijn zoals het zich manifesteert. Ik wil het niet meer veranderen door een bepaalde situatie te behouden of van me af te duwen; geen constipatie, geen diarree. Het is telkens weer kiezen voor vreugde en verbinding met name in pijnlijke en moeilijke gebeurtenissen.

Dit jaar kies ik dan ook voor het thema 'toewijding'. Ik wens jullie en mezelf toe dat we groeien in toewijding aan taiji of qigong èn zeker ook aan ons dagelijks leven. Door steeds meer aanwezig te zijn in ons dagelijks leven en te doen wat gedaan moet worden kunnen we verbreiders van vreugde zijn.

Jaarlijks kies ik een thema waaraan ik in dat jaar aandacht besteed. Voor 2007 is het thema 'ontspan in je ongemak'. Ik heb voor dit thema gekozen, omdat ik het in 2006 zo vaak tijdens mijn lessen heb gezegd. Mijn deelnemers zullen deze kreet ongetwijfeld herkennen. Mijn trainers zouden er aan toevoegen: 'wees niet bang'.

In 2006 had ik als thema 'duwen zonder om te vallen'. Daar ging het om balans te vinden tussen bij jezelf blijven en betrokken zijn bij de wereld. Later in het jaar voegde ik toe dat dat vraagt om ontspannen in jezelf aanwezig te zijn. Om dat elk moment van de dag te doen vind ik niet gemakkelijk; zeker niet als mijn hoofd vol zit met gedachten. Hoe kan ik me dan ontspannen?

Een antwoord is breng jezelf in de staat tussen slapen en waken. In die staat ontspant zowel je geest als je lichaam zich. Voor mij betekent het dat mijn gedachten tot rust komen; voor een ander kan het bijvoorbeeld betekenen dat de pijn verzacht.

Vertaal ik het bovenstaande naar taiji, dan ligt je uitdaging daar waar je verstijfd bent of pijn hebt of wat je nog onbekend is in jezelf. Als je in die gebieden je aandacht ruim weet te maken, dan ontstaat vanzelf beweging en vernieuwing. Tegelijkertijd is dat eng en spannend, omdat je de verandering die je doormaakt niet in de hand hebt. Je begeeft je met open vizier in het onbekende. Het leven gaat door je heen stromen en jij komt in al je volheid te voorschijn.