Bekijk het archief van de Vol-ledigheidshalve

Als je zin hebt om te ontdekken of taiji, qigong of meditatie jou dichter bij jezelf kan brengen, dan ben je welkom op 23 augustus in Zeist, 24 augustus in Zeist, Utrecht of De Bilt, 25 augustus in Bunnik en 26 augustus in Zeist. Je vindt de precieze tijden en locatie in het lesrooster.

Ook de deelnemers aan de lessen in de herfst zijn deze avonden welkom. Je kunt zo op een rustige manier beginnen. Ik stel je aanwezigheid erg op prijs. De nieuwkomers horen graag jouw ervaringen. Zij krijgen zo een beeld wat qigong, taiji of meditatie kan betekenen. En ze zien wie er meedoen.

De kennismakingslessen zijn gratis. Ik vind het wel fijn als jullie een vrijwillige bijdrage geven om de kosten te dekken.

Voor de zomer was er sprake dat eventueel de lessen op maandag in Zeist zouden ophouden. In plaats hiervan zou een les taiji van 2 uur in Utrecht komen. Dit gaat niet door, omdat ik geen geschikte ruimte in Utrecht kon vinden. Daarentegen heb ik in Zeist een goede, andere ruimte gevonden die voor velen dich­ter bij huis ligt. Je bent op maandag- en donderdag­avond voortaan welkom bij Speeltuinvereniging Kindervreugd, Javalaan 32A in Zeist. De qigongles op dinsdagmorgen blijft nog wel in de Thomaskerk plaatsvinden.

Alleen op de maandagavond is het programma gewijzigd. Van diverse kanten kreeg ik het verzoek of ik ook een qigong-les later op de avond zou willen geven. Hieraan geef ik bij deze graag gehoor. Een tweede verandering is dat voortaan de meditatie wekelijks is; ook dit is een verzoek waaraan ik nu kan voldoen.

Vorig jaar heeft Aine Howard (www.whatsalive.nl) als gastdocent een workshop 'Geweldloos communi­ceren' gegeven. Ik herinner me van die avond het spel van giraf en jakhals. Jakhals was het dier dat sprak vanuit veroordeling en geen verantwoordelijk­heid wilde nemen en giraf was degene die vanuit mededogen reageerde. Giraf kan dat, omdat hij ge­voelens zonder oordeel waarneemt. Hij herkent ze, uit ze en neemt er verantwoording voor. De kern van deze vorm van communicatie is dus je inlevingsvermogen in jezelf en de ander. Aine spreekt dan ook liever over 'compassievolle communicatie'.

Als vervolg op het zomerprogramma 'De kracht van luisteren' geeft zij op 17 september 2010 de workshop 'Wil je naar me luisteren?' Ze zal de avond beginnen met een korte uitleg over compassievolle meditatie. Daarna onderzoeken we wat ons het meest dierbaar is, onze verlangens en onze waarden. Ongetwijfeld komen we oordelen over onszelf tegen. We zullen oefeningen doen waarin je deze oordelen leert te omarmen en de waarde die erin verscholen ligt eruit te halen. De oefeningen vinden afwisselend individueel, in tweetallen of in de groep plaats. Soms speels en levendig, soms diep en aandachtig.

Taiji in dialoog

Taiji kun je gebruiken om te vechten, om je gezondheid te bevorderen en te zorgen voor een fiere lichaamshouding. In de lessen leer je de gevechts­houdingen individueel aan. Om inzicht te krijgen in het doel van de houdingen doe je geregeld oefeningen met een partner. Veel van deze oefeningen komen uit de gestileerde gevechtsvorm voor twee personen, 'sanshou' in het Chinees. Als reactie op deze oefeningen hoor ik nogal eens 'ik houd niet van vechten'. Ik heb daar zo mijn vraagtekens bij. Juist in die partneroefeningen zie je welke gedragspatronen je zelf hebt en waarmee je eventueel een soepel contact met anderen in de weg staat.

Sanshou en tuishou (duwende handen of in het Engels 'pushing hands') maken deel uit van de professionele opleiding taiji37 (www.buqi.net). In het werken met een partner verwerf je dieper inzicht in de principes van taiji en je leert voelen en waarnemen waar je je eigen en waar de ander zijn bewegingsvrijheid opgeeft. Je leert hoe je door op het juiste moment met de juiste beweging te reageren je je vrijheid kan behouden en je partner uit balans brengen. Toen ik ruim twee jaar geleden met deze modules begon, kon ik niet vermoeden hoe ontzettend veel plezier me dit zou geven, ondanks dat ik in 2004 al een geweldige week duwende handen bij Laura Stone (www.welstone.nl) had gedaan. Sanshou en tuishou geven me de vrijheid om te spe­len. Ik kan al mijn opgedane kennis en ervaring uit meditatie, qigong en taiji inbrengen en mijn beheer­sing daarvan tonen. Tevens houden de partner­oefeningen me een spiegel voor hoe ik me met anderen verbind. Taiji met een partner is voor mij de slagroom op de taart en de kers op de pudding.

De basis om tot energie-uitwisseling met een partner te komen is meditatie. In meditatie leer je je geest leeg te maken. Mij ontdoen van gedachten en leeg worden lukt me nog wel als ik alleen op een stoel in een stille kamer zit. Om dit vol te houden terwijl ik achter mijn laptop zit is andere koek. Ik raak maar al te vaak het contact met mezelf kwijt en val dan samen met de tekst die ik aan het schrijven ben. In taiji heb ik deze leegte nodig om scherper waar te kunnen nemen, mede omdat mijn zintuigen weer als één geheel gaan functioneren. Wanneer ik scherper waarneem, weet ik al wat mijn partner van plan is nog voordat hij actie onderneemt.

De leegte maakt ook dat mijn lichaam ontspannen is. Er ontstaat als het ware ook leegte in mijn gewrichten. De pezen zijn net als in qigong gestrekt en de spieren ontspannen. Daardoor komt er ruimte in de gewrichten die ik vul met aanwezigheid. Hierdoor ben ik vrij om én in elke richting te bewegen die ik wil én kan mijn partner niet aan mijn energiestroom merken wat ik van plan ben. Vreemd genoeg zou ik dit naar het dagelijks leven toe willen vertalen als geen verborgen agenda's hebben. Vaak hebben we wel spanning in ons lichaam en zeggen we het één, terwijl het lichaam door zijn spanning het ander toont. Hij of zij heeft als het ware iets achter de elleboog, maar je weet niet wat.

In taiji heb je het strekken van de pezen en het ont­spannen van de spieren niet alleen nodig om je gewrichten te openen, maar ook om je energie vrij te kunnen laten stromen. Je kunt dan bepalen met hoeveel kracht je op welke plaats aanwezig wilt zijn. Om die kracht uit je lichaam naar je tegenstander te laten gaan is het nodig een beweging af te maken. Dit klinkt logisch, maar als je individueel oefent blijkt dit lastig te zijn. Doe je het niet, dan verwor­den je gevechtshoudingen tot een dans die er welis­waar mooi kan uitzien, maar geen inhoud heeft. Maak je de houding wel af, dan leidt de energie jou naar de volgende houding toe. Oefen je met zijn tweeën en ontvangt de ander jouw kracht, dan kan hij reageren. Jullie ontmoeten elkaar dan in het spel van energie wat een enorme hoeveelheid plezier geeft. Je ontdekt dat degene die je in een vechtkunst je tegenstander noemt degene is die jou helpt om je kracht te vergroten. Wanneer het niet lukt om tot dit spel te komen, dan hoor ik vaak één van de spelers tegen de ander zeggen: 'jij doet het niet goed en daarom lukt het niet'. Vervolgens gaat hij goedwillend de ander onderwijzen hoe het wel moet. Helaas is dat niet de weg om nader tot elkaar te komen. De enige vraag die je kunt stellen, als er geen interactie op gang komt, is een vraag aan jezelf: hoe kan ik mijn kracht beter aangeven aan de ander, zodat de ander uitgenodigd wordt tot reageren. Het tot je nemen van de kracht die op je afkomt kan moeilijk zijn. Vluchten of vechten lijken meer voor de hand te liggen. We zijn zo gewend aan geven en veel minder aan ontvangen. We winnen liever dan dat we verliezen. In taiji met een partner zul je beide kanten even sterk gaan ontwikkelen. Voortdurend geef je mee en veer je weer terug. Je gaat voor het winnen, maar bent bereid om te verliezen. Dan ben je sterk en onoverwinnelijk. Praktisch gezien kun je dan met het leven meegeven en er op jouw wijze op reageren. Kiezen is dan niet meer een denkproces, maar een aanwezig zijn waarbij je je stap voor stap voort beweegt.

De wijze waarop we luisteren vindt zijn oorsprong in onze kindertijd. Sommige kinderen leren dat luisteren is 'doen wat gezegd wordt'. Anderen leren dat luisteren ontdekken is, doordat hun ouders aandacht schenken aan de geluiden die ze om zich heen horen. Voor de vorming van ons luistervermogen is het goed als kinderen een muziekinstrument leren bespelen. Ze kunnen dan misschien zelfs ervaren dat muziek niet de noten zijn die op het papier staan, maar de ruimte tussen de noten.

Luisteren heeft veel dimensies. De meest basale vorm van luisteren is met je oren horen wat gezegd wordt. Deze vorm wordt in taiji, qigong, meditatie en buqi-healing niet gebruikt. Je kunt ook luisteren naar wat iemand non-verbaal uitdrukt. Je kijkt naar zijn lichaamshouding en gezichtsexpressie. Deze vorm van luisteren gebruik je wel in taiji, qigong en buqi-healing.

Luisteren kan nog veel verder gaan. Je kunt luisteren als je iemand of iets aanraakt. In mijn beleving is dit anders dan dat je voelt. Bij voelen staan ik en mijn reactie centraal. Bij luisteren neem ik én mijn eigen beleving waar én ik merk op wat er in de ander gebeurt. Zo luisteren vraagt van de waarnemer dat hij zich ontspannen uitstrekt naar de ander. Dit kan met elk deel van zijn lichaam. Dit is wat je leert door qigong en taiji. Verkrampt de luisteraar, dan ontvangt hij geen of verwrongen informatie.

Luisteren kun je uitbreiden tot voorbij het verste geluid. Probeer maar eens. Eerst zul je waarnemen wat dichtbij te horen is. Dat blijkt veel meer te zijn dan je gewend bent. Mensen die blind zijn luisteren op deze wijze. Zij kunnen zich hierdoor oriënteren in de ruimte. Blijf je geduldig luisteren, dan breidt je waarneming zich uit tot wat er in de stilte te midden van het geluid dat je omringt te horen is. Iemand, die jaren in isolatie in de gevangenis heeft gezeten, vertelde me eens dat hij dit heeft kunnen volhouden, doordat hij door de muren heen kon luisteren. Tenslotte kun je je luisteren nog verder uitbreiden en wel tot voorbij het verste geluid. Het luisteren doe je dan niet meer met je oren, maar met je geest. Door je geest leeg te maken van alle dagelijkse beslommeringen die normaal je geest vullen, krijg je ruimte voor je heldere vermogens. Vermogens die bij dieren normaal zijn. Bijvoorbeeld indertijd bij de tsunami hadden de olifanten zich al in veiligheid gebracht voordat de vloedgolf kwam. Zo luisteren kan onein­dig verfijnd worden. In meditatie, qigong, taiji en buqi-healing is dit de belangrijkste vorm van luisteren.

In de partnervorm van taiji leer je als eerste om luisteren tot kracht te ontwikkelen, zodat je wordt als die olifanten die zich voor de tsunami in veiligheid wisten te brengen. Door luisteren als kracht in te zetten kun je vanuit aandacht handelen en handel je niet vanuit emoties of gedachten. Je zult gemakkelijker in contact met anderen staan en je doel bereiken.

Voordat 'luisteren' van vaardigheid tot kracht is geworden, heb je een hele weg te gaan. Soms luister je namelijk maar met een half oor of ben je oost-indisch doof of gaat datgene wat een ander vertelt je ene oor in en je andere oor uit. Gedachten, emoties of ongemak in je lijf maken dat je de boodschap van wat gezegd wordt niet hoort. Je volgt wat jezelf bezig houdt in plaats van een luisterend oor voor de ander te zijn. De eerste stap om van luisteren een kracht te maken is grote schoonmaak in jezelf te houden, zodat je weer als een recht en ontspannen persoon te voorschijn komt.

De grote schoonmaak maakt niet dat er geen gedachten, emoties of lichamelijk ongemak meer zijn. Het maakt dat je daardoor niet meer overheerst wordt. Ze zijn slechts deel van jou. De schoonmaak maakt ook je krachtcentrum in je onderbuik, je onderste dantien, wakker en zorgt dat je dantien zich verbindt met de kracht die spiralend uit de aarde omhoog rijst.

Je hebt deze kracht nodig om je geest te kunnen uitbreiden tot voorbij het oneindige. Met de spiraalbeweging kun je de kracht omhoog brengen naar het centrum van je geest achter je voorhoofd. Dit is het bovenste dantien: daar waar 's morgens je eerste gedachte ontstaat. De spiraalbeweging is in de natuur heel gebruikelijk en in kunststromingen, zoals Art Nouveau, overgenomen. Denk bijvoorbeeld aan een bloem die zich spiralend ontvouwt, maar ook het geluid dat je oor binnenkomt. Dit windt zich in het slakkenhuis van je binnenoor op tot het in impulsen overgedragen kan worden aan je hersenen.

In taiji en qigong gebruik je voortdurend de spiraalbeweging, omdat je je daardoor verder kunt uitstrekken. Onderzoek dat maar eens: pak eerst met je hand iets op afstand beet door gewoon je hand recht naar voren uit te steken. Vervolgens doe je dit nogmaals, maar dan vanuit je schouder in een spiraal- of schroefbeweging die zich voortzet door elleboog, pols en handgewrichten. Je zult merken dat je het gemakkelijker kunt pakken. Een tweede voordeel is dat je door die spiralende beweging de aardekracht door je heen omhoog kunt laten komen en bijvoorbeeld door je handen naar buiten sturen. Een beweging is dan niet begrensd tot wat je fysiek kunt, maar kan buiten je lichaam oneindig verder gaan. Je oefent dit in qigong bijvoorbeeld met 'baqua-lopen'. Je loopt tegenover een partner in een cirkel. Met de energie in deze cirkel ga je samen spelen. Je éne hand reikt naar voren en luistert naar de energie van de partner. Je andere hand versterkt de voorste, luisterende hand, zodat deze kan reageren op de gevoelde energie. Dit geheel brengt de spelers in beweging. Je kunt deze oefening zelfs met ogen dicht doen. Het is namelijk de aardekracht die de beweging geeft en de geest die luistert. De spelers kunnen na verloop van tijd zowel eenheid met elkaar als een staan op zichzelf ervaren.

Ondanks lijfelijke schoonmaak kan de geest toch nog onrustig zijn. Je gebruikt de gewekte kracht om alle onrust uit je geest naar buiten te drijven. Als je geest tot rust is gekomen, dan kan hij zich oneindig uitbreiden. Je luisteren valt dan samen met je andere zintuigelijke waarnemingen. Je komt in contact met wat het universum jou te vertellen heeft. De kracht tot luisteren is gewekt.

In een qigong-les oefenden we 2 aan 2 een klein onderdeel van een vorm, een serie oefeningen. Eerst deden we ze samen. Ieder voor zich afgestemd op elkaar. Zonder woorden, tastend naar het samen neerzetten. Vervolgens deden we individueel nogmaals de kleine vorm, waarbij de één keek en de ander de vorm liet zien. De ervaring van deze laatste oefening probeer ik hier te verwoorden.

Mijn 'vorm'-partner en ik deelden de ervaring dat je als toeschouwer van elkaar 'luisterend' kijkt. De vorm innerlijk meemaakt en probeert om in de beweging met de ander de weg mee te gaan. Exact kijken voor de precisie van de beweging moet je als het ware los laten om luisterend, met open ogen het gebaar innerlijk mee te maken. De energie die je partner in de vorm, door de beweging stromend, voorbij de vaste vorm neerzet, kan door de innerlijke activiteit van luisterend meebewegen met de ander, in elkaar gaan stromen. Als toeschouwer kan je zo de energie, de stroming van je partner mee beleven.

Iedereen beschikt over de vaardigheid van luisteren. De één zal meer zijn oren spitsen om te horen wat gezegd wordt. De ander luistert vooral naar wat tussen de regels door te horen valt. Voor de meesten is deze vaardigheid niet een kracht die ze gericht kunnen inzetten om op diverse niveaus - fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel - informatie te verwerven. Zulke informatie geeft helderheid over de keuzes die mogelijk zijn en geeft de mogelijkheid om de keuze vanuit 'innerlijk weten' te maken. Een dergelijke keuze valt heel anders uit dan een keuze vanuit 'wikken en wegen' of vanuit 'op hoop van zegen' of die impulsief is gemaakt. Een keuze op basis van 'innerlijk weten' is passend in de situatie en versterkt jouw mens-zijn.

Deze zomer kun je 4 weken lang één of meer avonden meedoen met qigong, meditatie en/of taiji om je vaardigheid in luisteren te laten uitgroeien tot luisterkracht. In de eerste week zijn het qigong-oefeningen om je krachtcentrum actief te maken. De tweede week ga je deze kracht omhoog brengen naar je geest. Met deze kracht kun je in de derde week je geest laten groeien tot in het oneindige waardoor je kunt luisteren tot voorbij het verste geluid. In de laatste week breng je de luisterkacht in dialoog met een partner. Hieronder tref je per week meer informatie aan. Je ziet dat de weken op elkaar voortbouwen. Toch is het mogelijk per week en per avond mee te doen. Elke avond is een afgerond geheel in zichzelf.

Afgelopen winter en herfst heb ik bij Helen zowel de meditatielessen als de verdiepingslessen qigong gevolgd. Ik wil hier wat vertellen over de combinatie van deze lessen en hoe ze elkaar aanvullen.

Bij meditatie zijn we vooral bezig met het rustig worden van de geest en het laten spreken van de ziel, het gevoelsleven. We oefenen in helder waar te nemen en tegelijkertijd het gevoel van liefdevolle vriendelijkheid toe te laten. We leren bijvoorbeeld gevoelens van boosheid, angst, ongeduld, perfectionisme en onzekerheid er te laten zijn, door ze waar te nemen en onszelf het hebben van dit soort gevoelens en de uitingen die daaruit voort kunnen komen, te vergeven.

Bij de verdiepingslessen qigong zijn we ook bezig met het rustig laten worden van de geest. Daarnaast leren we bij qigong vooral ons lichaam te laten spreken door het lichaam in ontspanning te laten strekken en de energie te laten stromen. In dit voorgaande stukje tekst komt veel het woord laten voor, 8 keer om precies te zijn.

Het gaat bij qigong en meditatie dan ook vooral om aanvaarden, om niet doen, gewoon jezelf leren kennen en alles wat er gebeurd in je lijf en geest te zien als horend bij een situatie, bij een moment, een moment wat weer voorbij gaat. We leren zien dat elke situatie, ook als die moeilijk is, altijd in beweging is (Linda Lehrhaupt, Stilte in beweging, Taiji en qigong als innerlijke weg).

Tijdens de meditatielessen is het fijn dat ik met behulp van qigong ondanks de harde houten kruk toch prettig kan zitten. Tijdens het uitvoeren van een oefening bij de lessen qigong wil ik wel eens onge­duldig, perfectionistisch of onzeker zijn. Dan is het prettig dat ik deze gevoelens liefdevol kan waarnemen, zodat ze niet meer in de weg staan.

Ik ben verslaafd geraakt aan de lessen qigong en meditatie. Ik hoop dat ik wat mensen met deze verslaving kan besmetten, zodat er voldoende deelnemers zijn om de lessen doorgang te laten (9) vinden.

Aly Meijer

Aan mijn lessen taiji en qigong nemen veel ZZP'ers (zelfstandigen zonder personeel) deel. Ik nodig deze deelnemers uit om vrijdag 28 mei 20.00 – 21.30 uur elkaar bij mij thuis te ontmoeten. Doel van de avond is te onderzoeken of en op welke wijze wij elkaar kunnen versterken.

We beginnen de avond met ons bedrijf aan elkaar voor te stellen. Ieder heeft daar 1 minuut voor. Daarna kan ieder aangeven wat zijn/haar behoefte voor deze en eventueel volgende avonden is. Zo vinden we een antwoord of en hoe we er voor elkaar kunnen zijn.

Interesse? Meld je graag vooraf bij mij aan.

Onlangs heb ik het boek 'Women in the Martial Arts' (ISBN 1-55643-136-8) gelezen. Het boek is een bundeling van 23 verhalen van vrouwen die tussen de 7 en 20 jaar een krijgskunst beoefenen. De verhalen zijn zeer uiteenlopend: iemand vertelt over hoe het haar heeft geholpen om over seksueel misbruik heen te komen; een ander verhaalt wat krijgskunst voor vrouwen in een rolstoel kan betekenen; weer een ander over verschillen in lesstijl tussen mannen en vrouwen. Het gemeenschappelijke in deze verhalen is dat al deze vrouwen de moed hadden om tijdens het trainen niet langer de partner te beschul­digen als het niet liep zoals zij dat wilden en daardoor verwijdering te scheppen. Ze zagen in dat de partner niets anders weerspiegelt dan hun eigen pijn en onverteerde gebeurtenissen. Het trainen met de ander werd daardoor niet meer een gevecht met de partner, maar een ontmoeting met zichzelf en een spel met de ander. De vele uren trainen alleen en/of met de partner leken vaak eindeloos en zinloos. Uiteindelijk brachten deze uren de vrouwen bij hun kracht. Ze kunnen hun energie zo inzetten als zij dat willen; gewoon een rake klap uitdelen. Dit geeft enorme vreugde en eigenwaarde.

Ik vroeg me af wat het voor mij betekent om vrouw te zijn die een krijgskunst beoefent en aan zowel mannen als vrouwen hierin les geeft. Zo werd een volgend verhaal geboren. Ik noem het niet het 24-ste verhaal. Tussen het jaar van verschijning van het boek, 1992, en nu zijn bijna 20 jaar verstreken. Vele vrouwen zijn mij in die tijd voorgegaan en hebben hun verhaal geleefd. Ik denk bijvoorbeeld aan Laura Stone (www.welstone.nl), bij wie ik in 2004 een vijfdaagse pushing-hands training heb gedaan. Uit respect voor al deze vrouwen die mij zijn voorgegaan noem ik dit artikel: het 29-ste verhaal.

Traditie is een belangrijk woord voor mij en binnen de martiale kunsten. De traditie waaruit ik kom is een streng katholiek milieu waar de waarden en normen van vóór het Tweede Vaticaanse Concilie golden. Anders gezegd: de roerige zestiger jaren zijn aan mijn ouders voorbij gegaan. Toen ik op kamers ging, kon ik mij langzaam maar zeker van mijn ouderlijk huis losmaken. In het kader van mijn opleiding Museologie las ik het boek 'Geschiedenis van het seksuele probleem' van J. van Ussel (ISBN 9060090101) over de positie van vrouwen door de eeuwen heen. Ik herinner me een passage over vrouwen in de Middeleeuwen. In die tijd waren voor mannen vrouwen minder waard dan een paard. Een vrouw was vervangbaar; een paard was meestal te kostbaar om opnieuw aan te schaffen. Ik herkende me hierin. Ik was op aarde om te zorgen dat mijn toekomstige echtgenoot zou schitteren in zijn carrière en dat zijn geslachtslijn zou worden voortgezet. (Veel vrouwen zullen het boek van R. Norwood 'Als hij maar gelukkig is: vrouwen die te veel in de liefde investeren' kennen!)Misschien was deze bestaansgrond nog niet zo slecht, als ik mijn eigenwaarde daaraan had kunnen ontlenen. Ik voelde me echter slechts in- en verruilbaar.

Met behulp van psychosynthese (stroming binnen de humanistische psychologie) veranderde mijn zelfbeeld drastisch. Toch bleef het moeilijk om me te associëren met 'macht' en 'kracht'. Telkens schoven en schuiven wolken van angst voor het in mijn kracht staan en val ik terug in een machteloze slachtofferrol. In deze rol trek ik niet alleen mezelf omlaag, maar ook mijn dierbaren. Zij willen mij namelijk redden uit mijn machteloosheid. Echter, daarmee continueren ze in feite mijn slachtofferschap. Na verloop van tijd heb ik daar genoeg van en word ik boos op de redder, die zich vervolgens machteloos voelt en daardoor slachtoffer wordt. Anja van Servellen heeft in haar boek 'Macht van de onmacht. Hoe vrouwen omgaan met macht' (ISBN 90 246 0110 x) dit de 'reddersdriehoek' genoemd. Het is een vicieuze cirkel die slechts doorbroken kan worden als één van de twee spelers verantwoording voor zichzelf neemt.

De taiji-traditie is een geheel andere traditie. Taiji is een krijgskunst, waarmee men vocht en won totdat men beschikte over vuurwapens. Taiji werd toen als krijgskunst overbodig. Op dat moment was Yang ChenFu (1883 - 1936) een grote meester in taiji. Hij bereikte dit door geen spierkracht te gebruiken. Hij ontspande zijn gehele lichaam tot op het bot. Door op deze wijze taiji te beoefenen was het niet alleen goed als krijgskunst, maar ook om je gezondheid te behouden. Hij ging dit laatste promoten. Hij raadde elke student aan ook weer een student te hebben. Hierdoor is taiji en met name de yang-stijl zich uiteindelijk over de hele wereld gaan verspreiden.

Binnen de taiji hebben zich naast de yang-school ook andere scholen ontwikkeld. Bij het Buqi-instituut (www.buqi.net) waar ik train en me steeds verder in taiji37 bekwaam, ligt het accent op het ontwikkelen van kracht die je kunt gebruiken om jezelf te verdedigen en om jezelf en anderen te helen. Deze kracht ontstaat uit een samenspel van een actief onderste energiecentrum en een lege geest. Het leren leeg maken van mijn geest was juist door mijn katholieke opvoeding goed realiseerbaar. Van jongs af aan ben ik gewend aan stille tijd. In de stilte ben ik en bloei ik open. Dit vormde mijn anker om het moeizame proces van het ontdekken en ontwikkelen van mijn onderste energiecentrum aan te gaan.

Voor mij is mijn onderste energiecentrum lange tijd een theoretisch bestaande grootheid geweest. Ik zal in het vervolg over 'zij' en 'haar' spreken als ik het over mijn onderste energiecentrum heb om op die manier recht te doen aan de intieme band die ik nu voel en die mij vitaliteit geeft. Ik wist na verloop van tijd wel dat zij tijdens het trainen werkte, omdat ik warmte en vibratie in mijn lichaam voelde. Na het trainen verdween de warmte al weer spoedig. Gelei­delijk leerde ik hoe ik haar zelf in gang kon zetten. Uiteindelijk veranderde mijn houding. Ik leerde mijn bekken onder me te houden en mijn rug te rechten. Mijn onderbuik werd nu ook warm en bleef warm. Letterlijk kreeg ik bodem onder me waarin ik kan rusten. Pas op dat moment werd mijn geest echt helder. Ik hoefde niet langer meer door een sluier van gedachten en onrust heen te kijken in de uitdij­ende wereld van een lege geest. Met een rechte rug kan ik onbevangen de wereld inkijken en keuzes maken die mij en het leven ten goede komen. Ik kan genieten van de gevolgen van mijn keuzes en als het eens een keer verkeerd uitpakt dan kan ik dat dragen zonder dat het als een loden last op mijn schouders drukt. Macht komt nu voort uit innerlijke kracht. Het is niet de macht van onderdrukking van anderen. Het is macht over mijn eigen leven die uitstraalt naar anderen en hen uitnodigt om ook groter te worden dan wie ze nu zijn.

Het samenspel tussen een actief onderste energiecentrum en een lege geest geeft je kracht. In de parner­vormen van taiji – tuinshou (duwende handen) en sanshou (taijivorm met zijn tweeën) – oefen je deze kracht samen met een ander. In de partnervorm gaat het om samenspel van de energie tussen de ene en de andere partner. Kun je zowel meegeven als teruggeven? Vrouwen durven vaak niet in een doelgerichte actie te komen waardoor de ander niet kan teruggeven. Voor veel mannen is het moeilijk om hun fysieke kracht op te geven en zich aan hun energie toe te vertrouwen. Ik vermoed dat zij zich dan kwetsbaarder voelen. Voor zowel mannen als vrouwen is het een uitdaging om te ontdekken dat daadwerkelijke kracht in zachtheid gelegen is en niet, zoals ik vele jaren geleefd heb, in verharding en verkramping. In die zachtheid wordt de krijgskunst een spel en kun je daarvan met elkaar genieten.

De tijger ontwaakt en wij, cursisten, belangstellenden, zijn daar getuige van al kijkend en luisterend naar Helens bevindingen en haar mooie foto's komt een stukje Oosterse wijsheid op ons toe.

Heerlijk om er op een zo bruisende verteltrant verslag van te doen waar er echt nog Chinese beschaving is en waar Taiji bij aansluit is duidelijk naar voren gekomen.
Mij is bijgebleven hoe mensen met elkaar reizen, wat de betaal- en handelwijze is, en hoe wonen met werken wordt verenigd. Mijn hoop is conformisme..., het samengaan van yin met jang. Waar tijgers ontwaken moet waakzaamheid met strijdbaar optreden geschaard worden.

Fijn dat je je ervaringen met ons hebt willen delen.

In voormalig Tibet heb ik militairen taiji daadwerkelijk als krijgskunst zien beoefenen. Eerst was ik hierdoor geschokt en vroeg me af of ik ooit nog taiji moest onderwijzen. Daarna besefte ik dat alles ten goede of ten kwade kan worden aangewend, mits je de kunst beheerst. Door taiji echt als krijgskunst te beoefenen, kun je de krachten waarmee je vecht leren kennen en beheersen.

Hoe pas je deze krachten dan ten goede toe? In het woord 'krijgskunst' zit het woord 'krijger'. Archetypisch is een krijger een persoon die vanuit zijn innerlijk een doel voor ogen heeft. Dit doel dient het welzijn van deze wereld. In de Middeleeuwse literatuur ging het bijvoorbeeld om het beschermen van de zwakkeren. Om dit doel te bereiken ontwikkelde de krijger kwaliteiten als discipline, eerlijkheid jegens zichzelf en anderen, moed, vastberadenheid, bereidheid om onbekend terrein te betreden en onbevreesdheid. In de Middeleeuwse literatuur zie je ook telkens weer dat het essentieel was dat de krijger ter kerke ging, zodat zijn innerlijk gevoed bleef. Hierdoor raakte hij niet geobsedeerd door zijn doel. Hij kon het doel zich aan hem laten ontvouwen. Vaak werd de krijger ook uitgedaagd zich te verantwoorden. Durfde hij werkelijk verantwoording voor zijn daden te dragen. In taiji ontwikkel je de kwaliteiten van een krijger. De vorm begint met 'wuji', je laat je geest tot rust komen. Hieruit vloeien alle andere bewegingen voort. Het resultaat hiervan in je dagelijks leven is dat je met meer rust je eigen weg gaat.

Een krijger kan zijn missie makkelijker volbrengen, als hij in goede gezondheid verkeert. In de taiji die ik onderwijs, zijn de gevechtshoudingen zo uitgewerkt dat je gezondheid erdoor bevordert wordt. Hierdoor is taiji niet alleen een krijgskunst, maar ook een kunst om jezelf te helen.

Tau gaat steeds door met niets doen.
En laat niets ongedaan.

Hoe? Door te zijn.
En daarmee doet het alles.

Als mensen en heersers zich hieraan houden, gaat het al wat leeft voor de wind.

En als bepaalde delen zich toch willen afscheiden
gebruikt de ware leider de middelpuntvliedende kracht
van deze oorspronkelijke onbenoembare Eenheid.

Het ligt heel eenvoudig:
als niemand iets wil voor zichzelf,
komt er vrede,
kent alles vrede
zoals muziek eindigt in sereniteit.

Hoewel ik wel bekend ben met de 5 elementenleer (vuur-aarde-metaal-water-hout), had ik die nog nooit toegepast op mijn dagelijkse maaltijd. Dus ik was erg benieuwd naar de workshop “koken volgens de 5 elementen”.

13 november is een verrassende en erg gezellige avond geworden, waarbij we als in een soort stoelendans rond de grote tafel en het fornuis met z’n negenen een aantal gerechten hebben gefabriceerd onder het wakende en corrigerende oog van Helen. Net terug uit China, dus helemaal in de 5 elementenmood.

Wat belangrijk bleek, is dat je tijdens het koken de ingrediënten in de 5 elementen volgorde in de pan doet. Waar je begint maakt niet uit, als de volgorde maar gehandhaafd blijft. Dus bijvoorbeeld eerst peper (metaal) en dan zout (water).

Aan het eind van de avond hebben we echt genoten van onze creaties.

Inmiddels heb ik al wat eigen recepten, die ik omgevormd heb, op tafel gezet. De nieuwe volgorde is even wennen, maar het resultaat smaakt en voelt uitstekend.

Ik ben blij deze workshop meegemaakt te hebben, omdat ik nu toch met een andere visie met mijn brouwsels bezig ben.

Ondanks eerdere berichten ga ik toch dit jaar 3 weken naar China (18 oktober t/m 8 november), het Rijk van het Midden. Mijn verlangen om de oorsprong van taiji en qigong te leren kennen is zo groot geworden, dat ik niet langer wil wachten. In het westen van China is het helaas nog steeds onrustig en ik zal daar dan ook niet heengaan. Ik heb gekozen voor een groepsreis waar zowel natuur als cultuur aan bod komen.

Taiji en qigong hebben hun oorsprong in het kijken en beleven van de natuur. Een van de verhalen is, dat taiji is ontstaan doordat een monnik, waarschijnlijk tijdens de Tang-dynastie (618 – 906 n.Chr.), keek naar het gevecht tussen een slang en een kraanvogel. Het soepele en zachte van de slang overwon het harde van de kraanvogel. Mijn eigen ervaring met de kracht van de natuur herinner ik mij vooral van een reis naar Zuid-Afrika, lang geleden. Ik deed taiji op de plaats waar twee rivieren, de Blij- en de Treur-rivier, tezamen komen. Ik hield taiji doen niet vol. De energie was te overweldigend. Ik ben heel benieuwd wat ik in China zal ervaren.

De cultuur in China is nog altijd dat mensen 's morgens vroeg in parken taiji en qigong beoefenen. Ik begin mijn reis in Beijing en kan daar meteen erva­ren hoe dat is. Vanuit Beijing gaan we naar de Chinese Muur die gebouwd is ten tijde van de Qin-dynastie (221 – 206 v.Chr.). We wandelen daar twee dagen overheen. De Muur had als doel om de barbaren buiten te houden. Zoals te doen gebruikelijk voor alles waar we niet naar willen kijken, overmeestert dat wat we proberen weg te houden ons uiteindelijk. Zo ook heeft de Muur niet mogen verhinderen dat de Hunnen het Chinese Rijk zijn binnen gevallen. De Hunnen bereden paarden. Dit maakte dat er in het noordelijk deel van China een andere manier van vechten ontstond dan in het zuiden. Hier moesten de mensen zich tegen invasies vanaf zee verdedigen. In de taiji vind je hier nog sporen van terug. Bijvoor­beeld Dan Bian – zweepslag – heeft in origine als doel om de benen van een paard te breken. Daarte­genover staat Lu – naar achteren trekken –, die als basis het malen van granen heeft.

Nog meer cultuur tref ik in Xi'an, de hoofdstad van de Qin-dynastie. De Qin-dynastie wordt als het begin van het China gezien. Deze dynastie verenigde de staten in de vallei van de Gele Rivier. Vanuit hier vertrokken handelaren, geloofsideeën en eetculturen via verschillende routes naar het Westen en vice versa. In de 19de eeuw werden deze routes bekend onder de naam 'Zijderoute'. Buiten Xi'an heeft de keizer zijn graftombe met terracotta leger laten bouwen om zo zijn macht te laten zien.

Hierna bezoeken we een aantal Tibetaans Boeddhistische kloosters, onder andere in Xiahe. Het Buqi-instituut, waar ik ben opgeleid, heeft als invalshoek het Boeddhisme. In praktijk betekent dit dat het geven centraal staat en niet het vergaren, zoals taoïstische richtingen doen. Nog concreter: in het Buqi-systeem leg je nooit je handen op je buik om daar de energie te verzamelen en op te slaan. Je gaat ervan uit dat er niet 'mijn energie' is. We maken deel uit van de energie. Zoveel ik geef, zoveel zal ik gevuld worden.

Vandaar gaan we de natuur in (Jiuzhuigau natuurre­servaat) en krijg ik de kans te voelen wat die doet met mijn taiji-beoefening. We reizen via Chengdu verder naar Yanshou, naar de rijstvelden en het typische Chinese landschap dat we van Chinese prenten kennen. De reis eindigt in Shanghai. Zo leer ik in drie weken uitersten van het Rijk van het Midden kennen.

In de oneven weken is er op maandagavond een les voor gevorderden die graag taiji of qigong diepgaander willen bestuderen en in hun dagelijks leven tot uitdrukking brengen. Van de deelnemers verwacht ik dat ze bereid zijn ook thuis te oefenen. Aan het begin van het seizoen kiezen we voor een boek en dat nemen we als uitgangspunt voor de beoefening. Zo zouden we kunnen kiezen voor 'het wezen van t'ai chi ch'uan, de klassieke teksten'. Een tekst uit dit boek is:

‘Stil als een berg
Bewegen als een machtige rivier’.

Thuis doe je oefeningen die je kent en je onderzoekt hoe je bovenstaande tekst hierin kan integreren. In de les delen we ervaringen en bied ik oefeningen om nog dichter bij de betekenis te geraken.

Ook zouden we kunnen kiezen de oefeningen die dr. Shen tijdens de opleiding taijiwuxigong onderwijst in al zijn facetten in te oefenen.

Heel vaak krijgen deelnemers aan mijn lessen van mij als antwoord op hun vraag: 'ontspan' of 'ontspan in je ongemak'. De betekenis van 'ontspannen' is je bekend. Ieder heeft er een beeld van. Geregeld geven beginners aan dat ze taiji of qigong gaan doen om te (leren) ontspannen. De hamvraag is: 'hoe doe je dat dan?' en zeker als je denkt dat je het niet kan.

Lang geleden was ik in het ziekenhuis en werd mijn kniereflex getest. De arts vroeg me te ontspannen. Daarna kwam mijn been met een klap op de bank terecht. De arts keek verbaasd. Hij had niet onmiddellijk reactie verwacht. Voor mij was het een bevestiging dat ik me kon ontspannen. En zo verzamelde ik door de jaren heen vele voorbeelden van hoe goed ik me kon ontspannen. Daartegenover stonden opmerkingen van anderen dat ik me helemaal niet kon ontspannen en dat ik altijd aan het denken was. Het was een soort koude oorlog in mij: hoe meer men zei dat ik me niet kon ontspannen, hoe meer bewijzen ik verzamelde dat ik het wel kon.

Deze oorlog hield op toen ik besefte dat er verschillende niveaus van ontspanning zijn: fysiek, energetisch, mentaal en spiritueel. Ik ontdekte, dat ik me op fysiek niveau kan ontspannen; op spiritueel niveau durf ik nog niet voortdurend te rusten in de oneindige grootsheid van het bestaan. De vraag 'hoe ontspan je?' vraagt dus om een antwoord op de diverse niveaus.

Wanneer je start met taiji- of qigonglessen, dan staat het fysieke niveau meestal voorop. Vragen die in het begin rijzen zijn:
Hoe moet ik een oefening doen?
Wat wordt er van me verwacht?
Doe ik het goed?
Je wilt een bepaald resultaat en daaraan meet je af of de lessen voor je geschikt zijn en of je het wel goed doet. Het voortdurend bezig zijn met je best doen en resultaat willen behalen leidt tot spierspanning. Je lichaam verkrampt en verstijft. In de lessen gaat het om bewust je spieren te ontspannen, omdat dat is wat je wilt. Door deze wijze van trainen krijg je van­zelf ook voeling met de andere niveaus. Je denken kan bijvoorbeeld niet meer bezig zijn met zijn duizend-en-één gedachten. Het uitvoeren van de oe­fening vergt al je aandacht. Op deze wijze komt er ook ontspanning in het denken en kun je een glimp van stilte en rust opvangen. Door bewust je spieren te ontspannen, gaan de kleine spieren werken en energie stromen. Je krijgt warme handen. Je voelt tinteling.

Vaak hoor ik van deelnemers dat ze tijdens de oefening hun adem inhouden. Ze doen de oefening op wilskracht. Na enige tijd trainen lukt het om te blijven doorademen. Vanzelf zijn de spieren dan al wat meer ontspannen. Daarna volgt dat er verschil mag zijn tussen in- en uitademing. Van nature geeft inademing meer spanning en uitademing ontspanning. Hierin ligt de verbinding met het universum; al wordt dit meestal niet ervaren. Adem je in, dan ontvang je energie, leven van buiten. Adem je uit, dan geef je energie en leven. In het geven ligt daadwerkelijk ontspanning die nooit in het nemen ervaren kan worden. Geven is voorwaarde scheppend om te ontvangen. Het verschil tussen in- en uitademing doet de energie stromen. Vanzelf verschuift de focus naar wat er innerlijk gebeurt. Het oordeel van buitenaf is minder belangrijk, maar nog altijd blijft erkenning door anderen een verlangen en noodzaak. In de lessen lukt het je om steeds meer te ontspannen door aanwezig te zijn in plaats van te willen. Wanneer dit gebeurt, volgt een natuurlijke strekking en ontkrampt ons lichaam. Onze houding – zowel lichamelijk als psychisch – verandert. We kunnen de ontspanning ook in het dagelijks leven laten voortduren.

Toch word je nog geregeld door het leven van je stuk gebracht. Dit daagt je uit om door te gaan met trainen. Je groeit geleidelijk naar het mentale niveau. Je gaat de patronen van minderwaardigheid en er niet mogen zijn zoals je bent achter jouw ‘duizend-en-één gedachten’ zien. Je ervaart de pijn die deze patronen je geeft en hoe ze je ketenen in angst. Deze patronen maken dat je jezelf beoordeelt en veroor­deelt tijdens het doen van de oefeningen. Deze ‘ruis’ maakt dat je steeds meer of minder doet dan waartoe je in staat bent. Door het trainen ga je ontspannen in de pijn van deze patronen. De patronen verliezen daardoor de grip op jou. Tegelijk merk je dat je in staat bent om alleen door intentie richting aan jouw handelen te geven. Op moeiteloze wijze bereik je dat wat je graag wilt.

Een diep verlangen naar heelheid brengt je ten slotte op het spirituele niveau. Op dit niveau voel je je om het in christelijke woorden te zeggen geborgen in 'Gods hand'. Of anders: dat je kunt rusten in de oergrond van het bestaan. Als dit een volledig weten is geworden, verdwijnt alle spanning uit je lichaam. Je weet je veilig en geborgen. Ons lichaam is dan soepel en zacht. Onze geest is helder. Het is deze staat die we tijdens de energetische meditaties zoeken en liefst volhouden tijdens de bewegings­oefeningen. In deze staat kun je alles wat er op jouw pad komt toelaten. Je hoeft niets meer buiten te sluiten. Je hoeft niet meer hebberig uit te reiken om toch maar iets goeds van het leven te krijgen. In het trainen merk je dat het de oefeningen zijn die jou nu onderwijzen. Je hebt de leraar in jezelf gevonden. Taiji of qigong is een deel van jou geworden. Jij bent niet langer meer degene die oefent. De oefeningen voltrekken zich door jou. Omdat je niet meer streeft naar resultaat en erkenning, ontstaat de mogelijkheid om de oefeningen op elk niveau met meer precisie uit te voeren. Taiji of qigong zijn een innerlijke groeiweg voor je geworden.

Een tijdje geleden sprak ik met een familielid over ‘mijn’ taiji. Ze lijkt erg veel op mij, zowel geestelijk als qua het krakkemikkige gestel waar we mee moeten leren leven, en had naar aanleiding van mijn positieve berichten, elders al eens een aantal taiji-lessen gevolgd. Ze kon er echter niks mee naar haar zeggen. Iets wat haar best wel frustreerde. Als ik die rijkdom toch had gevonden waarom zou zij dat dan niet kunnen?

Ik vermoedde een weerstand tegen al dat gekke on­verklaarbare oosterse gedoe. Energie die je zou moeten voelen, spontane bewegingen, een juf die met gekke gebaren iemand ‘instraalt’. Vertel mij wat! Als wetenschapper en 100% denker heb ik heel wat weerstand moeten overwinnen. Maar nee, dat was het niet. Ze kon bij het mediteren het denken niet stop zetten. Mijn reactie was dat ze dan iets onmogelijks van haar zelf vroeg. We denken per dag tig duizend gedachten, of je nu wilt of niet. “Ja, maar, terwijl ik daar dan lig, bedenk ik mij dat het denken over het niet denken natuurlijk ook denken is en dat, dat dan dus ook niets helpt en nou, ja, zo draai ik dan door met mijn gedachtekronkels tot in het absurde.” Ik: “Ja, dat ken ik. Maar de kunst is om te leren die gedachten hun gang te laten gaan zonder dat je er last van hebt. Bij mij blijven de to do lijstjes ook gewoon doordraaien hoor maar ergens op de achtergrond. Net zoals je wel voelt dat je kleren aan hebt maar er pas aandacht aan besteedt als er zo’n irritant nylon label in je nek zit te prik­ken. Je gaat niet elke waarneming van je zintuigen tot in detail zitten bestuderen, die laat je grotendeels voor wat ze zijn. Zo is het met mediteren ook. Laatst bedacht ik mij tijdens het mediteren dat het weer eens helemáál niet wou lukken. Terwijl ik onder­tussen het gevoel had dat er een tien centimeter dikke laag oude huid van me afzakte en ik als jonge stevige voorjaarsbloem energiek in de sneeuw op kwam. En dáár heb ik nog een week van genoten.” Zij: “Ja, maar hoe leer je dat dan?” Ik: “Nou, ja, Helen weet op de een of andere manier precies hoe ze je zo ver kan krijgen. Ze begeleidt je in het zelf zoeken en zegt niet echt wat je wel of niet moet doen maar suggereert meestal alleen welke mogelijkheden je zou kunnen uitproberen, of juist niet. Zo trekt ze je bij de lichamelijke oefeningen ook telkens net over je eigen grens maar toch heb ik er nog nooit wat aan over gehouden.” Zij: “Oh, maar, bij dat mediteren bijvoorbeeld gingen we dan op zo’n matje liggen maar dan krijg ik last van mijn nek en dat leid dan toch écht af!” Ik: “Dan pak je toch een stoel? Wie zegt er dan dat je op dat matje moet liggen?”

Nu ben ik bang dat ik haar frustratie niet echt uit de weg heb kunnen ruimen. De discussie eindigde na­melijk met dat je het maar net moet treffen qua leraar. Dat ik daarmee dan toch echt geboft heb, mag blijken uit het feit dat ik bovenstaande wijsheid wist te verkondigen. Die had ik vier en een half jaar geleden echt nog niet hoor!!!