Verbinden

Misschien heb je de vorige zomervakantie op je rug in het gras naar de nachtelijke hemel met zijn fonkelende sterren gekeken. Datzelfde deden onze voorvaderen ook. In China ontstond al ruim 1000 jaar voor onze jaartelling de sterrenkunde.

Sterrenhemel met de Vijf Elementen

Je ziet in deze afbeelding de vier windstreken. Om het plaatje te kunnen begrijpen ga je op je rug liggen en houd je het plaatje als ware het een sterrenhemel boven je met de rode feniks naar het zuiden. Je ziet dan, dat de feniks boven is en de schildpad met slang, het noorden, onder. De blauwe draak is in het westen en de witte tijger in het oosten. Het midden van de cirkel is dat wat zich op aarde afspeelt. Dit is het gebied van de keizer die de hemelse opdracht tot regeren heeft gekregen. Je kunt zeggen, dat deze afbeelding de vijf elementaire krachten laat zien die in de natuur en in de mens werkzaam zijn. Deze elementaire krachten heten de Vijf Elementen en zijn in deze afbeelding gerangschikt in de kosmologische volgorde.

Kosmologische volgorde Vijf elementen Vol-ledig                              

Als je dit schema ziet, dan kun je er een kruis in herkennen. Een kruis bestaat uit een verticale en een horizontale lijn. Op de verticale as staan vuur, aarde en water. Het water staat onder. Water stroomt altijd naar het laagste punt en is de basis van ieders bestaan. Je kunt water je essentie noemen. Het vuur is de kracht van de geest en de verbinding met de Kosmos. Het element aarde verbindt jouw essentie met de schepping. De verticale lijn is daarom de as van zijn. Op de horizontale as zie je hout, aarde en metaal. Het element hout is je daadkracht. Metaal is loslaten en ruimte geven aan vernieuwing. Aarde zorgt voor de balans tussen deze twee krachten. De horizontale lijn is de doe-as. Aarde verbindt ook zijn en doen; het kruis. In balans ervaar je dit in je leven als regelmaat en stabiliteit.

As van Zijn

Wanneer ik de grond onder mijn voeten kwijt ben en gevangen ben in emoties of verdwaald in gedachten, dan ga ik op mijn rug naar de sterren kijken. Ik ervaar dan de grootsheid van de schepping. Ik herinner me de woorden van Steven de Batselier in zijn boek ‘De extatische mens’:

Je bent een Kind van de Kosmos.

Tegelijk ervaar ik mijn nietigheid. En toch: ik doe er toe. Ik word bevestigd in mijn essentie: dat wat er is bij de conceptie en blijft tot het einde van mijn leven. Zo verbind ik vuur en water; kosmos en mijn essentie. Als er geen sterren zijn, dan ga ik ook op mijn rug liggen en zet mijn voeten op de grond. Ik richt me op alle sensaties in mijn lichaam. Ik ervaar een continue veranderende stroom. Het is wat Herman Hessen schrijft over de verlichting van Siddharta:

Hij zag: dit water stroomde en stroomde maar, nooit stond het stil, en toch was het er telkens weer nieuw! O, zou er ooit iemand zijn die dit zou kunnen begrijpen! Hij kon het in ieder geval niet, niet begrijpen, niet bevatten, in hem was alleen een heel vaag vermoeden, een verre herinnering, goddelijke stemmen.

In de microkosmos van mijn lichaam ervaar ik grootsheid en tegelijk ervaar ik dat, als de samenwerking tussen de cellen wegvalt, mijn leven stopt. Mijn essentie bindt en maakt wie ik ben. Het is de levensadem die me bezielt. Water en vuur.

Twee manieren die hetzelfde resultaat geven. Beide bevestigen je in de verticale as, de as van zijn. Vanzelf kom je dan weer in je centrum. Het centrum wordt nu gedragen door je verbondenheid met je essentie en met de Kosmos. Dit geeft je kracht om dat in de ogen te kijken wat daarvóór te overweldigend was. Je liep ervoor weg of je wilde met alle geweld een oplossing. Nu is het tijd om in actie te komen.

Doe-as

Ook het in actie komen, gebeurt vanuit de aarde. De aarde neemt zowel rotte als rijpe vruchten op. Kortom, de aarde aanvaardt alles wat op haar valt. Ze composteert het. Uit haar komt nieuw leven voort. Met het element aarde wordt de spijsvertering geassocieerd. De maag neemt het voedsel op en de milt levert de energie om het voedsel te verteren. Er komen suikers voor alle essentiële levensprocessen beschikbaar.

Wanneer je met qigong of taiji begint, leer je als eerste je onderste energiecentrum of dantian te activeren, zodat je energie sterker door je lichaam stroomt. Je onderste dantian ligt ongeveer 4 vingerbreedtes onder je navel ongeveer 4 cm. naar binnen en wordt ook wel ‘zee van energie’ genoemd. Het beeld dat in China voor dit gebied gebruikt wordt, is het beeld van een kookpot met water waaronder een vuurtje brandt. Als het water kookt, dan ontstaat stoom. Dit beeld laat prachtig de wederzijdse afhankelijkheid van de elementen water en vuur zien. In de stoom hebben water en vuur zich met elkaar verbonden en verspreiden zich vanuit het laagste punt, je dantian, door je hele lichaam.

Het is overigens niet alleen een beeld. Kijk je naar losmazig bindweefsel dat spieren, zenuwen en bloedvaten ondersteunt, dan bestaat dat uit een netwerk van vezels. Dit netwerk biedt de structuur (element aarde) waardoor energie kan stromen. De energie (element vuur) is afhankelijk van de vochtigheid (element water) in het weefsel.

Wanneer je geworteld bent en vol energie, dan kun je zien wat er werkelijk is, los van je emoties en gedachten. Je durft je huidige balans en zekerheid op te geven. Dat geeft de ruimte om een nieuwe balans te vinden, zodat je vanuit jouw zijn kunt antwoorden op wat er op je af is gekomen en zo onverteerbaar was. Je verbindt je met hout en metaal, de doe-as. Bij hout gaat het om de vragen:
wat wil ik?
wat kan ik?
wat doe ik?
Vervolgens stroop je je mouwen op en ga je aan het werk. Metaal staat hier tegenover. Bij metaal is het loslaten, ontspannen en ruimte geven aan het nieuwe dat zich wil ontvouwen. Beide polen zijn nodig. Het is met de kracht van het element aarde dat je de juiste balans kunt vinden.

Verbinden

In taiji en qigong beweeg je altijd je gehele lichaam. Er is geen deel dat niet beweegt. In ‘het wezen van Taiji, de klassieke teksten’ wordt dit omschreven als:

De beweging moet in de voeten geworteld zijn,
doorgegeven door de benen,
gecontroleerd door het middel,
en uitgedrukt door de vingers.

Daarna gaat de beweging weer dezelfde weg terug. Dit betekent dat elke beweging eerst in de as van zijn plaats vindt: water, aarde en vuur. De beweging gaat vanuit de aarde verder naar buiten, hout-element en keert weer terug, metaal-element, naar de as van zijn. Cruciaal voor een goede verbinding van de as van zijn en die van doen is het gebied rondom de bovenste lendenwervel en de onderste borstwervel. Aan deze wervels zijn de grote lendenspier en de brede rugspier vastgehecht. De grote lendenspier verzorgt de communicatie tussen de buik- en hoofdhersenen. Het is de spier die hoort bij de as van zijn. De brede lendenspier ligt oppervlakkiger en zorgt dat je je uit kunnen strekken naar de wereld en realiseren wat je ten diepste verlangt. Het is de spier die hoort bij de doe-as.

In dit gebied ligt ook de maag die goed functioneert als hij soepel gestrekt is. Hij kan dan zowel letterlijk het eten verteren als ook dat wat psychisch op je afkomt.

Het element aarde verbindt water, vuur, hout en metaal en brengt ze in de juiste balans met elkaar. Net als het leven vernieuwt deze balans zich voortdurend.

Geplaatst door Helen IJsselmuiden op 22 februari 2019