Verbinding,
de kracht van Ubuntu
Ik ben, omdat wij zijn
Verbinding
Ik zeg tegen jou: ‘ik zie je’. Pas na het afsluiten van de computer, de smartphone op stil zetten en alle andere afleidingen terzijde schuivend, kun je antwoorden: ‘hier ben ik’. Met hart en ziel verbinden we ons met elkaar.
Ik zeg met grote verwondering: ‘ik zie jou’. Het speenkruid bloeit felgeel en door mijn aandacht is hij er. Ik voel me verbonden.
Chinees Nieuwjaar 2026
het Jaar van het Paard
Nelson Mandela was geboren in het Jaar van de Paard. Tijdens zijn 27 jaar durende gevangenschap op Robbeneiland werd hij de belichaming van de Ubuntu-filosofie, ‘ik ben, omdat wij zijn’. Nadat het ANC met Nelson Mandela als leider aan de macht kwam, bracht hij dit onder meer in praktijk door het instellen van de ‘Commissie van Waarheid en Verzoening’.
Traditiegetrouw vier ik jaarlijks Chinees Nieuwjaar met mijn deelnemers en iedereen die zin heeft om te komen. Dit jaar heeft Annette Nobuntu Mul, oprichter van Ubuntu Society, een lezing gegeven over wat Ubuntu voor ons kan betekenen.
Merel:
‘Haar woorden raakten mijn diepe verlangen dat het echt anders mag gaan in de wereld. En dat het kán als we leren kijken naar de ander, en niet alleen vanuit onszelf denken, maar onszelf zien als onderdeel van het geheel.’
Machteld:
‘Optimisme en hoop op een samenleving waar voorouders en toekomstige generaties een plek hebben. Waarin ook de aarde een stem krijgt.
Mensen die weten dat ze elkaar nodig hebben en bereid zijn tot gelijkwaardigheid.
Een hele weg … maar hoopvol.
Waar beginnen we?’
Annette stipte heel veel aan; eindeloze mogelijkheden om Ubuntu in de praktijk te brengen. Ik vond het jammer, als het alleen bij de lezing zou blijven. Daarom heb ik – nadien per mail – de aanwezigen het volgende gevraagd:
- wat heeft jou in de lezing geraakt?
- waar zie jij dit in jouw leven?
- hoe kun je dit in het dagelijks leven toepassen?
Ik kreeg vele reacties, die ik in deze nieuwsbrief heb gevat. Moge deze nieuwsbrief iedereen aanwezig en niet aanwezig tot inspiratie zijn.
Ubuntu ter plekke
Merel:
‘Toen ik Helen aangaf dat ik wilde komen om gezamenlijk het jaar van het Paard in te luiden, is Helen op zoek gegaan naar een locatie waar ik met de rolstoel goed naar binnen kan, daar was ik blij mee.
We werden allemaal hartelijk ontvangen met koffie en thee. Naast Helen kende ik nog wat mensen van mijn qigong groep. Annette Nobuntu Mul was vanwege drukte op de weg wat verlaat. Helen maakte mooi gebruik van deze tijd door de hele zaal in de benen te krijgen en actief mee te doen met qigong oefeningen. Tijdens de oefeningen keek ik rond en zag wat geroutineerde qigongers maar ook veel mensen waarvoor het helemaal nieuw was. Met meer kleur op onze wangen luisterden we even later naar Annette.’
Esther:
‘Twee dingen: ”Iedereen moet het kunnen horen” (toen het begin voor sommigen moeilijk verstaanbaar was): dat is de code. Niet: “let maar niet op mij”. Eigenlijk net als de qigong: in je kracht staan. Je kunt niet qigong’en, terwijl je jezelf wegcijfert.
Dan: de aanwezigheid van onze gekende doden. Daarmee werd ik ineens vergezeld door 2 sterke en geliefde vrouwen die ik vorig jaar plotseling verloren ben: mijn moeder en mijn schoonmoeder. Er was een stoel voor hen. Ontroerend en versterkend, bijzonder om te merken! Net als in de qigong, ik kreeg tegelijk meer bodem, én inspiratie van boven.’
Annelies:
‘Toen er iemand in de zaal onwel werd, merkte Annette dat op en zorgde een luisteraar op liefdevolle wijze voor die persoon en bracht haar buiten de zaal. Later kwam de beheerder en vroeg of iemand met haar naar de huisartsenpost kon gaan. Eén van de luisteraars bracht haar.’
Kwetsbaarheid
Jacqueline:
‘Ik was het meest geraakt door haar persoonlijke verhaal en de mate waarin ze zich kwetsbaar opstelde. Ze heeft dat niet zo benoemd (denkt daar wellicht ook anders over) maar ik denk dat dat kwetsbaar opstellen nodig is om van Ubuntu je levensfilosofie en houding te maken.
Hoe kan je een dialoog aangaan als je je niet kwetsbaar opstelt?
Hoe kan je tot effectieve beslissingen komen als niet iedereen het ermee eens is?
In mijn leven zie ik (te) weinig dat mensen zich kwetsbaar opstellen en/of een dialoog met anderen aangaan.
Toepassing in het dagelijks leven zou voor mij dan ook zijn om te proberen een echte dialoog met anderen aan te gaan; met ze in gesprek te gaan over wat ze drijft, welke bezwaren en oplossingen ze zien.’
Ik zie jou!
Henk:
‘Elke zin die Annette sprak kwam bij me binnen. Zij sprak woorden van waarheid. Ik heb veel mensen in mijn leven horen spreken, maar slechts weinigen zijn in staat om in elke zin te laten doorklinken waar het werkelijk om gaat.
Wat mij het meest raakte was de boodschap: de ander zien en door de ander gezien worden. In mijn dagelijkse leven merk ik hoe belangrijk en waardevol dit is, en hoe dit het leven verrijkt.’
Vertrouwen
Arja:
‘Een aantal jaren terug waren wij – om verschillende redenen – voor de tweede keer “between the locals” in Gambia. We ontmoetten en leerden toen een aantal lieve mensen kennen, waarmee we veel op pad gingen. Zo ook naar Kunta Kinteh van waaruit heel veel tot slaaf gemaakten, verscheept werden en waar ook het beeld staat “Never Again”! Zij – Abduli, een oudere man en Tzandiki, een jonge man – gaven ons daar een rondleiding. Het was bloedheet weer. Abduli bood aan mijn rugzak te dragen! Ik wilde dat niet, vond dat ik mijn eigen “zooi” wel kon dragen; normaal vind ik dat al, maar zeker daar en in die hitte. Tzandiki vroeg mij in het Engels waarom niet. Ik vertelde mijn reden. Hij gaf aan dat het een kwestie van vertrouwen en een eer was, als ik al mij “rijkdommen”, zoals portemonnee, paspoort en dergelijke, aan Abduli toevertrouwde. Ik voelde me even heel schuldig en klein, omdat ik besefte wat ik hem aandeed: hij wilde mijn tas dragen en ik wees hem daarin af. Ik heb alles en mezelf overgegeven, waardoor nog meer verbinding en respect ontstond!
De middag met Annette en door wat zij vertelde, maakte deze ervaring nog intenser en raakte een nog diepere laag. Ik besef dat het moeilijk te omschrijven is, maar wilde dit wel delen.’
Niet oordelen
Bernardine:
‘De eerlijkheid van Annette, haar gedrevenheid en de echtheid om de boodschap over te brengen, sprak me aan. De kern voor mij was:
“Als ik haatgevoelens heb, dan drink ik uit mijn eigen gifbeker.”
“Hoe kijk ik naar mezelf en de ander en de geopolitieke gebeurtenissen, laat ik dit met een zegening doen, dit verzacht”.
In mijn dagelijks leven kan ik dit toepassen door niet in de valkuil van het oordelen over mezelf, de mensen om mij heen en de politiek te stappen. Iedereen doet de dingen vanuit de situatie waarin degene op dat moment verkeert. Nogmaals: laat ik daar geen oordeel over hebben.’
Verzoening en vergeving
AnnA:
‘Wat me in de lezing geraakt heeft, is het denken vanuit gezamenlijkheid, de kracht van de dialoog versus de macht van de meerderheid. En de vergevingsgezindheid naar de anderen, ook naar degenen die anderen veel kwaad hebben gedaan.
In april 2025 ben ik aangereden door een jongeman van 21. Ik stak in mijn auto bij groen licht een kruising over om linksaf te gaan en hij reed met zijn auto door rood, met 76 km per uur tegen mij aan. Dat was een heel heftige gebeurtenis. Ik had verwondingen en hij ook. Toen ik hoorde dat hij zijn vinger gebroken had, dacht ik in eerste instantie: “net goed”.
Toch was ik benieuwd wie de persoon was, die mij had aangereden. Vanuit het OM kreeg de jongeman het advies om met mij een mediationgesprek te voeren. En dat is gebeurd. Ik wilde hem in de ogen kijken, vertellen wat er met mij gebeurd was en horen wat er met hem gebeurd was. Ik heb hem vergeven en ben ook verder niet boos op hem.
Ik leef met een zoveel als mogelijk open en liefdevolle blik naar de mensen om me heen, goed luisterend naar de ander en invoelend. “When we fight, we destroy their future.”’
Co-creatie
Esther:
‘Het derde dat me raakte was, dat het erom gaat de aarde die tussen ons ligt samen te ontdekken: co-creatie. Die tussenruimte is meer dan uzelf en ikzelf. Hieruit spreekt voor mij ambitie door het toelaten van zowel twijfel (het niet-weten) als vertrouwen.
Uit de qigong herken ik het creërend vermogen en het vertrouwen (dat altijd groeit tijdens het oefenen). En het niet- weten kun je vertalen naar de lege geest.’
Opsoek naar Ubuntu
Zoek je nog meer inspiratie, lees dan vooral Annette’s boek ‘Opsoek naar Ubuntu; Zuid-Afrika onder mijn huid’.